Cuộc thi Sáng tạo xanh sinh viên công bố các đề án vào chung kết

Phòng hội thảo của trường đại học hư cấu Lạc Hồng sáng nay khá náo nhiệt. Mười đề án lọt vào vòng chung kết của cuộc thi Sáng tạo xanh sinh viên, một cuộc thi do Liên đoàn Sinh viên Mộc Lan, cũng là tổ chức hư cấu, đứng ra tổ chức. Chúng tôi dựng nên câu chuyện này để minh hoạ cách một cuộc thi sáng tạo có thể được kể lại một cách nghiêm túc, không phô trương.

Bài minh hoạ (Launch edition). Nhân vật, tổ chức và tình huống trong bài là hư cấu, được dựng để minh hoạ cách tòa soạn kể chuyện; mọi con số, nếu có, chỉ mang tính ví dụ.

Bối cảnh của cuộc thi

Cuộc thi minh hoạ này mở cho sinh viên mọi ngành. Điều kiện duy nhất là đề án phải giải quyết một vấn đề môi trường hay tiêu dùng cụ thể mà nhóm có thể tự quan sát. Ban tổ chức nhắn nhủ ngay từ đầu: "Chúng tôi không tìm kiếm ý tưởng to nhất, mà tìm ý tưởng làm được".

Số lượng đề án vào chung kết là mười, và đó cũng chỉ là con số của câu chuyện minh hoạ. Quan trọng hơn là các hướng tiếp cận mà những đề án này đại diện.

Ba nhóm đề án nổi bật

Bao bì sinh học. Một nhóm sinh viên ngành hoá thử làm túi đựng từ phụ phẩm nông nghiệp. Họ thừa nhận sản phẩm còn yếu khi gặp nước và cần thêm thời gian thử nghiệm. Việc nói thẳng điểm yếu lại khiến ban giám khảo đánh giá cao tinh thần khoa học của nhóm.

Vườn thẳng đứng cho khu trọ. Nhóm sinh viên kiến trúc và nông nghiệp thiết kế giá treo trồng rau từ vật liệu tái sử dụng, hướng tới những khu nhà trọ ít không gian. Bài toán họ đặt ra là chi phí thấp và dễ tháo lắp khi chuyển nhà.

Ứng dụng đổi rác lấy điểm. Nhóm công nghệ thông tin dựng nguyên mẫu ứng dụng ghi lại lượng rác tái chế mỗi người mang tới điểm thu gom. Điều họ cân nhắc kỹ là quyền riêng tư: ứng dụng chỉ lưu thông tin tối thiểu và cho người dùng xoá dữ liệu bất cứ lúc nào.

Ban giám khảo chấm theo tiêu chí nào

Ban giám khảo minh hoạ công bố bốn tiêu chí, và đây cũng là gợi ý hữu ích cho bất kỳ đội thi nào:

1. Vấn đề có thật: nhóm có mô tả được người dùng cụ thể và nỗi khó của họ hay không.
2. Tính khả thi: chi phí, nguyên liệu, thời gian triển khai có hợp lý không.
3. Tác động đo được: nhóm đo bằng cách nào mà không cần phóng đại.
4. Khả năng nhân rộng: người khác có thể tự làm theo hay không.

Một thành viên ban giám khảo (nhân vật hư cấu) nhận xét: "Đội nào dám ghi vào bản thuyết trình mục 'Điều chúng tôi chưa làm được' là đội khiến chúng tôi tin hơn."

Bài học cho đội thi

Từ những đề án vào chung kết, có thể rút ra vài điều thực tế:

• Bắt đầu bằng quan sát. Hãy đi xem người ta đang xử lý vấn đề thế nào trước khi nghĩ ra giải pháp mới.
• Thử nhỏ trước. Một mô hình chạy thử ở quy mô vài chục người đáng tin hơn một kế hoạch lớn trên giấy.
• Tính cả chi phí ẩn. Công sức tình nguyện, vận chuyển và bảo trì đều là chi phí, dù không có hoá đơn.
• Cẩn thận với từ "xanh". Một sản phẩm chỉ thật sự thân thiện môi trường khi toàn bộ vòng đời của nó được xem xét. Khẳng định quá đà có thể bị coi là "tẩy xanh".

Sau chung kết thì sao

Dù đội nào đứng đầu, điều đáng chú ý là các đề án đều được khuyến khích chia sẻ tài liệu để nhóm khác tiếp tục phát triển. Đó là tinh thần mà những người làm báo như chúng tôi muốn ghi lại: giá trị của sáng tạo xanh nằm ở chỗ nó lan được ra ngoài hội trường.

Nếu bạn đang chuẩn bị một đề án tương tự, hãy xem thêm bài viết về làn sóng khởi nghiệp xanh để tham khảo cách phân biệt giữa giải pháp thật sự bền vững và khẩu hiệu.